افسردگی در کودکان و نکاتی که والدین باید بدانند




افسرگی یکی از شایع‌ترین بیماری‌های روانی در کودکان است که می تواند بر سلامت عمومی کودک تاثیر به سزایی بگذارد. در صورت عدم بهبود افسردگی در کودکان می‌توان انتظار بیماری‌های دیگر، ناراحتی‌های شدید، رفتارهای ناسازگارانه و حتی مرگ کودک را داشته باشیم. عدم توجه به افسردگی در کودکان تبعات وسیعی دارد و کودک را در محیط ایزوله خود فرو می‌برد و به مرور امکان ارتباط با اطرافیان را از کودک افسرده می‌گیرد.

افسردگی در کودکان همانند افسردگی در بزرگسال می‌تواند ناتوان کننده باشد و در کارکردهای فرد در کوتاه مدت یا بلند مدت اخلال ایجاد کند، در نتیجه والدین باید به نشانه‌های افسردگی در کودک خود بسیار هوشیار باشند و در صورت نیاز از کمک متخصص کودک و نوجوان بهره بگیرند.

نکته مهم در افسردگی کودکان حالت عود کننده و افزایشی آن است و در نتیجه در رشد طبیعی و بهنجار کودک آسیب ایجاد می‌کند.

در تشخیص افسردگی کودکان شیوه‌های مختلفی مثل مصاحبه‌های بالینی، مصاحبه‌های ساختار یافته و مقیاس‌های خود گزارش‌دهی استفاده می‌شود؛ از معتبرترین ابزار خود گزارش دهی کودکان و نوجوانان می‌توان به مقیاس افسردگی رادولف، پرسشنامه افسردگی کواکس و مقیاس افسردگی کودکان تیشر و بک نام برد. به طور کلی افسردگی می‌توان با مشکلاتی نظیر خلق آشفته، مشکلاتی در ظرفیت لذت بردن و شادی، عملکرد نباتی و یکنواخت، خود ارزیابی پایین، ناامیدی و مشکلات بین فردی اشاره کرد.

کودک افسرده دچار:

  • بی‌خوابی یا خواب زدگی می‌شود.
  • گاهی اوقات دچار پرخوابی می‌شود.
  • خستگی و انرژی پایینی دارد.
  • بی قرار است و یا از مشکل کندی روانی – حرکتی رنج می‌برد.
  •  مشکل در تمرکز دارد.
  • احساس گناه می‌کند (بدون دلیل عینی و واقعی).
  • ناکارآمدی در او مشهود است.
  • افکار زیاد در مورد مرگ و خودکشی دارد.
  • خلق منفی دارد و بسیار حساس است.
  • عزت نفس او پایین است (ممکن است خودش را مدام با دیگران مقایسه کند).
  • مشکلاتی در غذا خوردن هستند.
  • دردهای جسمانی دارند.
  • در تصمیم گیری مشکل دارد و نمی‌تواند به راحتی تصمیمی قطعی بگیرد.
  • درونگرایی بیش ار حد دارند و احساسات خود را به راحتی ابراز نمی‌کنند.

افسردگی در کودک با عوامل متعدی از قبیل عوامل شیمیایی، زیستی، ژنتیکی، عوامل محیطی و اجتماعی، فشارهای روانی زندگی و ... ایجاد می‌شود و گسترش پیدا می‌کند.

والدین در صورت مشاهده دو عدد از نشانه‌های افسردگی در کودکان بهتر است با متخصص کودک و نوجوان مشورت کنند تا از عدم وجود افسردگی در کودک خود اطمینان حاصل کنند.

در علم روانشناسی جدید راه‌های نسبتا جدید و مختلفی برای درمان افسردگی در کودکان وجود دارد و از مهم‌ترین آنها می‌توان به هنردرمانی و بازی درمانی اشاره کرد. در این نوع از درمان امکان ارتباط بهتر و موثرتر با کودک وجود دارد و درمانگر فرصت دارد تا با شیوه‌های متناسب با سن کودک (از بازی‌های گوناگون گرفته تا شیوه‌های مختلف هنری از قبیل: نقاشی، کولاژ، قصه، عکاسی، نمایش و ...) به برون‌ریزی کودک کمک کند و در جهت بهبود افسردگی در کودکان گامی محکم‌تر و متناسب‌تر بردارد.