بچه‌های خجالتی؛ دلایل، تاثیرات منفی و توصیه‌هایی برای والدین




 

 رضوان اناری تیم ترجمه و تولید محتوای یاسان

 

 

کودک خجالتی در موقعیت‌های ناآشنا یا در تعامل با دیگران عصبی می‌شود و نمیتواند به درستی با افراد دیگر ارتباط برقرار کند. اگر احساس کند مورد توجه قرار گرفته، مضطرب می‌شود. موقعیت‌هایی مثل ملاقات با افراد جدید یا صحبت کردن در برابر جمع او را تحت فشار قرار می دهد. بچه‌های خجالتی ترجیح می‌دهند موقعیت‌ها را از دور ببینند و در آن مشارکت نکنند.

بیشتر بچه‌ها در دوره‌هایی از زندگی‌شان خجالتی هستند اما بعضی دیگر تحت تاثیر منفی خجالتی بودنشان قرار می‌گیرند. بعضی بچه‌های خجالتی با رسیدن به سن بلوغ خجالتشان را کنار می‌گذارند اما بیشتر این بچه‌ها تبدیل به بزرگسالان خجالتی می‌شوند. در مواردی که میزان خجالتی بودن کمتر است، والدین می‌توانند به کودک کمک کنند اما اگر خجالت بچه‌ها زندگی روزمره‌شان را تحت تاثیر قرار داده، لازم است از یک روانشناس کودک کمک بگیرند.



تاثیرات منفی خجالتی بودن

خجالتی بودن بیش از حد، زندگی کودک را از چند لحاظ تحت تاثیر قرار می‌دهد. از جمله:

- اجازه نمی‌دهد کودک مهارت‌های اجتماعی را تمرین کند و آنها را در خود پرورش دهد.

- باعث می‌شود کودک دوستان کمتری داشته باشد.

- باعث اجتناب کودک از فعالیت‌های مفرح که نیاز به برقراری ارتباط با دیگران دارد، می‌شود. فعالیت‌هایی مثل ورزش، موسیقی، رقص و نمایش.

- حس تنهایی، انزوا و بی‌اهمیت بودن به کودک دست می‌‌دهد و عزت نفسش پایین می‌آید.

- کودک نمی‌تواند توانمندی‌های بالقوه‌اش را شکوفا کند چون از قضاوت شدن توسط دیگران می‌ترسد.

- کودکان خجالتی معمولا سطح اضطراب بالایی دارند.

- کودک نشانه‌های جسمانی شرم‌آوری مثل قرمز شدن پوست صورت و لرزیدن صدا را تجربه می‌کند.

 

خجالتی بودن جنبه‌های مثبت هم دارد!

البته خجالتی بودن منجر به رفتارهای مثبتی هم می‌شود:

- عملکرد خوب در مدرسه

- اجتناب از رفتارهای دردسرزا

- گوش دادن فعال به دیگران

- و البته مراقبت از بچه‌های خجالتی راحت‌تر است.

 

دلایل احتمالی خجالتی بودن

برخی از دلایل احتمالی خجالتی بودن شامل موارد زیر هستند؛ البته در نظر داشته باشید که معمولا چند عامل در کنار هم باعث رفتارهای خجالتی کودک می‌شوند:

- ژنتیک: بعضی جنبه‌های شخصیت ناشی از عوامل ژنیتیکی و اکتسابی هستند.

- شخصیت: احتمال زیادی وجود دارد که بچه‌های احساساتی و حساس، خجالتی هم باشند.

- رفتار آموخته شده: بچه‌ها رفتارهای افرادی که الگوی آنها هستند را یاد می‌گیرند و تقلید می‌کنند. والدینی که خودشان خجالتی هستند، این رفتارها را به فرزندانشان "آموزش" می‌دهند.

- روابط خانوادگی: بچه‌هایی که احساس دلبستگی ایمن با والدینشان ندارند، یا مراقبانی را رفتارهای متضاد دارند، دچار اضطراب شده و ممکن است رفتارهای خجالتی از خود بروز دهند. والدین بیش‌حمایتگر هم حس ناامنی و ترس در موقعیت‌های جدید را به کودک القا می‌کنند که باعث خجالتی بودن می‌شود.

- فقدان تعامل اجتماعی: کودکانی که در سال‌های اولیه زندگی خود با افراد کمی تعامل داشته‌اند، وقتی بزرگ‌تر شدند به سختی می‌توانند مهارت‌های اجتماعی برای تعامل را افراد جدید را یاد بگیرند به همین دلیل رفتار خجالتی در آنها تقویت می‌شود.

- انتقاد شدید: بچه‌هایی که توسط افراد مهم زندگی‌شان مثل پدر، مادر، خواهر، برادر یا افراد فامیل و دوستان مورد انتقاد شدید یا سوءرفتار قرار می‌گیرند تمایل به گوشه‌گیری و رفتارهای خجالتی دارند.

- ترس از شکست: بچه‌هایی که مکررا به سمت انجام کارهایی فراتر توانایی‌شان سوق داده شده‌اند و نتوانسته‌اند آن کار را با موفقیت انجام داده و احساس شکست داشته‌اند، از شکست خوردن می‌ترسند و این ترس را در قالب خجالت نشان می‌دهند.

 

 چرخه خجالت

اگر کودکی در یک موقعیت اجتماعی رفتار خجالت‌آمیزی از خود بروز دهد، خودش را به خاطر این رفتار نکوهش می‌کند. چنین طرز برخوردی با "خود"، باعث قضاوت منفی کودک در مورد خودش می‌شود و احتمال بیشتری وجود دارد که کودک در آینده هم همین رفتار را انجام دهد. به مرور زمان، اعتمادبه‌نفس و عزت نفس کودک پایین می‌آید و اعتماد به نفس پایین باعث خجالت بیشتر می‌شود.

 

چند استراتژی مهم

پدر و مادرها بیش از چیزی که فکر می‌کنند در زندگی فرزندشان تاثیرگذارند. توصیه‌های ما به شما شامل موارد زیر است:

- مراقب باشید که به فرزندتان برچسب "خجالتی" نزنید. بچه‌ها (و حتی بزرگسالان) بر اساس برچسب‌هایی که دیگران به آنها می‌زنند رفتار می‌کنند.

- اجازه ندهید دیگران هم روی فرزندتان برچسب خجالتی بزنند.

- هیچ وقت فرزندتان را به خاطر خجالتی بودن مورد انتقاد قرار ندهید یا به خاطر خجالت کشیدن مسخره‌اش نکنید. حمایت‌گر و همدل باشید و شرایط او را درک کنید.

- از کودک بخواهید در مورد دلایل خجالت کشیدنش صحبت کند؛ از چه چیزی می‌ترسد؟

- با فرزندتان در مورد زمان‌هایی که خودتان در زندگی خجالت‌ کشیده‌اید و نحوه غلبه بر این حس صحبت کنید. از آنجایی که بچه‌ها شما را الگوی خود می‌دانند، حس بهتری در مورد خودشان پیدا می‌کنند و سطح اضطرابشان کاهش پیدا می‌کند.

- خودتان فردی اجتماعی باشید تا کودک رفتار اجتماعی همراه با اعتماد به نفس را از شما یاد بگیرد.

- در مورد مزایایی خجالتی نبودن با فرزندتان حرف بزنید. از زندگی خودتان برایش مثال بزنید.

- وقتی در یک محیط ناآشنا به خوبی رفتار و بر خجالتش غلبه می‌کند، تشویقش کنید.

- سعی کنید با کمک فرزندتان برخی رفتارها را تعیین و انجام آنها را تمرین کنید. توجه کنید که باید از قدم‌های کوچک شروع کنید. برای بعضی بچه‌ها سلام کردن هم ممکن است کار سختی باشد.

- حمایتگر باشید و حتی پیشرفت‌های جزئی را هم تشویق کنید. مثلا اگر به غریبه‌ای سلام کرد، با کلامتان تشویقش کنید.
 

برای خواندن مطالب بیشتر می توانید بر روی لینک های زیر کلیک کنید:

 

 

 

*** اگر این مطلب را پسندیدید، مرکز مشاوره کودک و نوجوان یاسان را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید:

 

کانال تلگرام ما    https://t.me/yasanclinic

 

پیج اینستاگرام ما   http://instagram.com/_u/yasanclinic